ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଉଇକିଡାଟାର ୧୪ଶ ବାର୍ଷିକୋତ୍ସବ ପାଳିତ: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା

ଭୁବନେଶ୍ୱର (୨୯ ଅକ୍ଟୋବର, ୨୦୨୬): ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ଆଇ.ଏଫ୍.ଆଇ (IFI) ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିମିଡ଼ିଆନ୍ସ ୟୁଜର୍ ଗ୍ରୁପ୍ ପକ୍ଷରୁ ‘ଉଇକିଡାଟା’ର ୧୪ଶ ବାର୍ଷିକୋତ୍ସବ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅବସରରେ ମୁକ୍ତ-ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଚାରକ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅଭିଲେଖାଗାର ନିର୍ମାତା ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଉଇକିମିଡ଼ିଆର ଏହି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡାଟାବେସ୍‌ର ପ୍ରଗତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ସହ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

ମୁକ୍ତ ଓ ସଂରଚିତ ଜ୍ଞାନର ଗୋଟିଏ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ

୨୦୧୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ରେ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଓ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଜର୍ମାନୀ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ‘ଉଇକିଡାଟା’ ହେଉଛି ଏକ ମୁକ୍ତ, ବହୁଭାଷୀ ଓ ସଂରଚିତ ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାର। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ପ୍ରବନ୍ଧ ବଦଳରେ, ଉଇକିଡାଟାରେ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆଇଟମ୍ ଆଇଡି (Q-IDs) ଏବଂ ପ୍ରପର୍ଟି (P-IDs) ମାଧ୍ୟମରେ ମେସିନ୍-ରିଡେବୁଲ୍ (କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପଢ଼ିପାରୁଥିବା) ଫର୍ମାଟ୍‌ରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଏ। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସମେତ ସମସ୍ତ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ତଥ୍ୟ, ତାରିଖ, ସ୍ଥାନାଙ୍କ (coordinates) ଓ ଭାଷାଗତ ସଂଯୋଗର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଓ ସର୍ଚ୍ଚ ଇଞ୍ଜିନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ତଥ୍ୟ ଖୋଜିପାରୁଛନ୍ତି।

ସମାବେଶ: ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ମାଧ୍ୟମର ସହଯୋଗ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିମିଡ଼ିଆନ୍ସ ୟୁଜର୍ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ପ୍ରମୁଖ ସଦସ୍ୟମାନେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ:

• ସଂଗ୍ରାମ କେଶରୀ ସେନାପତି: ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସଂଗଠକ, ପ୍ରଶାସକ ଓ ଲେଖକ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଶାରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଅଭିଲେଖାଗାର ଓ ଏଡିଟ୍-ଏ-ଥନ୍‌ର ସଂଯୋଜନା କରନ୍ତି।

• ଚିନ୍ମୟୀ ମିଶ୍ର: ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଉଇକିମିଡ଼ିଆନ୍, ଯିଏ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ମୁକ୍ତ-ଜ୍ଞାନ ପ୍ରସାରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ।

• ଜ୍ଞାନରଞ୍ଜନ ସାହୁ: ଜଣେ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଡେଭଲପର୍, ଆଲୋକଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଓ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରଶାସକ, ଯିଏ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଇଁ ଇନପୁଟ୍ ଟୁଲ୍ସ, ୟୁନିକୋଡ୍ କନ୍‌ଭର୍ଟର୍ ଓ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।

ଏହା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଓଡ଼ିଶା ଲାଇଭ୍’ (OdishaLIVE) ଓ ‘ଓଡ଼ିଶା ପ୍ଲସ୍’ (Odishaplus)ର ସଂସ୍ଥାପକ तथा ସମ୍ପାଦକ-ମଣ୍ଡଳୀ ପ୍ରମୁଖ ନୀଳାମ୍ବର ରଥ ଏବଂ ‘ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ଲସ୍’ (Swasthya Plus) ଟିମ୍‌ର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ଲସ୍‌ର କେତେକ କର୍ମଚାରୀ ପୂର୍ବରୁ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ସକ୍ରିୟ ଅବଦାନ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ସାଧାରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ପାଇଁ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ସତ୍ୟାପିତ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଲୋକସଂସ୍କୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନୂଆ ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିମିଡ଼ିଆନ୍ସ ୟୁଜର୍ ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ନୀଳାମ୍ବର ରଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଗାମୀ ମିଳିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସହଯୋଗିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ହେବ:

ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା: ‘ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ଲସ୍’ର ଅନୁଭୂତି ଓ ତଥ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଓ ଉଇକିଡାଟାରେ ସଠିକ୍ ଚିକିତ୍ସା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଷେଧକ ସୂଚନା ସଂଯୋଗ କରିବା।

ଐତିହ୍ୟ ଓ ଲୋକସଂସ୍କୃତି ସଂରକ୍ଷଣ: ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକକଥା, ଲୋକକଳା ଓ ଐତିହାସିକ କୀର୍ତ୍ତିରାଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଡିଜିଟାଇଜ୍ କରି ମୁକ୍ତ-ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାରରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରିବା।

ସଂରଚିତ ତଥ୍ୟ (Structured Open Data) ର ସଂଯୋଜନା: ଉଇକିଡାଟା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳୀ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ତଥ୍ୟକୁ ସଂରଚିତ ଭାବେ ସଜାଇ ରଖିବା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ରେ ଏହିସବୁ ତଥ୍ୟ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିବ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ମୁକ୍ତ-ଜ୍ଞାନର ପ୍ରସାର ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବଦ୍ଧ ହୋଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉଦ୍‌ଯାପିତ ହୋଇଥିଲା।